Groene oorlogsgraven in Elburg vragen ook na 4 mei om zorg: ‘We vergeten geen één graf’

De graven aan de Nunspeterweg zijn van William Kilworth Murray Love en Gustaw Szeliga. Love diende bij de Royal Canadian Air Force en kwam in februari 1944 om het leven toen zijn Lancaster-bommenwerper boven het IJsselmeer werd neergeschoten. Alle zeven bemanningsleden kwamen om. Naast hem ligt de Poolse militair Gustaw Szeliga, die in juni 1944 omkwam. Hun graven worden nog altijd onderhouden door meerdere organisaties en vrijwilligers.

Volgens de gemeente Elburg zijn de graven vóór Dodenherdenking schoongemaakt. Toch krijgen juist deze twee graven sneller groene aanslag dan andere oorlogsgraven in de gemeente. Dat komt vooral door de plek waar ze liggen.

“Alleen de twee genoemde graven op de begraafplaats Nunspeterweg hebben meer last van aangroei van groen dan andere graven. Dit komt omdat deze twee graven onder bomen liggen”, laat communicatieadviseur Jean-Paul Lamers namens de gemeente Elburg weten.

Schoon betekent in dit geval dus niet dat alles kaal of spierwit is. De stenen zijn gereinigd, maar door de bomen en de beplanting blijft de plek groen ogen.

De gemeente controleert volgens eigen zeggen twee keer per jaar alle oorlogsgraven in Elburg. Daarbij wordt elk graf gefotografeerd. Die foto’s gaan daarna naar de Oorlogsgravenstichting.

Het onderhoud is niet de taak van één partij. De gemeente houdt de lokale situatie in de gaten. De Oorlogsgravenstichting zorgt voor reiniging en groenonderhoud. Bij graven van militairen uit het Gemenebest, zoals dat van William Love, speelt ook de Commonwealth War Graves Commission een rol.

Ook de Oorlogsgravenstichting kent het probleem van groene aanslag. Volgens woordvoerder M. van den Broek gebeurt dit op meer plekken in Nederland. Vocht, schaduw, bomen en het weer spelen daarbij een grote rol.

“Het probleem met groen wordende graven is niks nieuws”, zegt Van den Broek. “Ik zie veel bomen rondom het graf staan. Ook kan het een waterrijk gebied zijn.”

Op droge en zonnige plekken blijven stenen vaak langer schoon. Op schaduwrijke of vochtige plekken komt groene aanslag sneller terug. Harder poetsen is volgens de stichting niet altijd de oplossing.

Vroeger werden middelen gebruikt waardoor grafstenen langer wit bleven. “Toen waren de graven altijd spierwit”, zegt Van den Broek. “Alleen de stenen zelf hielden niet zo van het spul.”

Daarom werkt de Oorlogsgravenstichting nu voorzichtiger. Er worden mildere middelen gebruikt en gekeken naar meer biologische alternatieven. Het doel is om graven schoon te houden zonder de stenen te beschadigen.

Volgens de Oorlogsgravenstichting wordt het onderhoud bijgehouden in een systeem. Daarin staat wanneer graven zijn schoongemaakt. Ook worden foto’s opgeslagen. Daarnaast zijn er landelijk ongeveer driehonderdtwintig mensen die helpen om de staat van graven in de gaten te houden.

De schoonmaak rond 4 mei is dus geen eindpunt. Het onderhoud gaat het hele jaar door. Voor de graven in Elburg staat later dit kwartaal opnieuw regulier onderhoud gepland, “hopelijk voor de zomer”.

Mensen kunnen volgens de stichting ook een oorlogsgraf adopteren. Zij helpen dan om een graf het hele jaar door in het oog te houden. Zelf schoonmaken met middelen wordt afgeraden.

“Sommige mensen gebruiken HG of chloor. De gekste dingen komen voorbij. Wij benadrukken dat je dat niet moet doen. Dat is erg slecht.”

De schoonmaak rond 4 mei is dus geen eindpunt. Het onderhoud gaat het hele jaar door. Voor de graven in Elburg staat later dit kwartaal opnieuw regulier onderhoud gepland, “hopelijk voor de zomer”.

Mensen kunnen volgens de stichting ook een oorlogsgraf adopteren. Zij helpen dan om een graf het hele jaar door in het oog te houden. Zelf schoonmaken met middelen wordt afgeraden.

“Sommige mensen gebruiken HG of chloor. De gekste dingen komen voorbij. Wij benadrukken dat je dat niet moet doen. Dat is erg slecht.”

William Love diende bij de Royal Canadian Air Force. Daarom valt zijn graf ook onder de zorg van de Commonwealth War Graves Commission. Die organisatie onderhoudt wereldwijd graven van militairen uit het Gemenebest die omkwamen in de Eerste en Tweede Wereldoorlog.

Volgens de commissie worden ook losse oorlogsgraven op lokale begraafplaatsen regelmatig gecontroleerd en onderhouden. Daarbij wordt rekening gehouden met lokale omstandigheden, zoals bodem, klimaat en beplanting.

Daardoor kan een graf er in sommige periodes natuurlijker uitzien, terwijl het wel actief wordt onderhouden. De commissie laat weten dat de melding over het graf van William Love wordt doorgegeven aan de lokale teams.

De bloemen, kaarsjes en vlaggetjes herinneren nog aan Dodenherdenking. Maar de zorg voor deze plekken stopt niet na die ene avond. Ook in de rest van het jaar blijven mensen zich inzetten om de graven netjes en waardig te houden.