Uit het ‘Lokaal Kiezersonderzoek 2022’ van onderzoekers van de Universiteit Utrecht en de Universiteit van Amsterdam blijkt dat veel mensen thuisblijven omdat ze weinig interesse hebben in lokale politiek. Vooral jongeren en vrouwen gaan minder vaak stemmen bij gemeenteraadsverkiezingen. Volgens de onderzoekers speelt ook mee dat lokale politiek voor veel mensen minder zichtbaar is dan landelijke politiek.

De lage opkomst bij lokale verkiezingen heeft nog een reden. Meer mensen hebben dan stemrecht ten opzichte van landelijke verkiezingen. Ook EU-burgers en niet-EU-burgers die minimaal vijf jaar legaal in Nederland wonen hebben stemrecht bij gemeenteraadsverkiezingen.

Mensen geven als andere redenen om niet te stemmen dat ze niet goed weten op welke partij ze moeten stemmen of dat ze geen tijd hebben om naar het stembureau te gaan. Sommige kiezers geven ook aan dat ze zich niet vertegenwoordigd voelen door de politiek. Daardoor zien zij minder reden om hun stem uit te brengen. Vooral bij gemeenteraadsverkiezingen speelt dit volgens onderzoekers een rol.

Uit de analyse ‘De lokale niet-stemmer’ blijkt ook dat het stemgedrag verschilt tussen steden en dorpen. In grote steden ligt de opkomst meestal lager dan in dorpen. Dorpsbewoners voelen zich vaak sterker verbonden met hun woonplaats en met de lokale politiek. Daardoor zijn zij eerder geneigd om naar het stembureau te gaan.

Ook religie speelt een rol bij het stemgedrag. Hoe vaker mensen naar de kerk gaan, hoe groter de kans dat zij gaan stemmen. Dat geldt vooral voor kiezers van christelijke partijen zoals de ChristenUnie en de SGP. In gebieden waar deze partijen veel steun krijgen, ligt de opkomst daarom vaak hoger.

Dat kan deels verklaren waarom de opkomst in de VRMG-regio relatief hoog is. In veel gemeenten in deze streek behoren christelijke partijen namelijk tot de grootste. Zo is de SGP de grootste partij in Barneveld en heeft zij ook in Nunspeet een trouwe achterban. In Oldebroek werd de ChristenUnie de grootste partij en ook in andere gemeenten krijgt deze partij veel stemmen. 

Binnen de regio zijn er ook duidelijke verschillen tussen steden en dorpen. In de steden ligt de opkomst duidelijk lager dan in de meer landelijke gemeenten. In Harderwijk stemde 55,51 procent van de kiesgerechtigden en in Nijkerk 55,34 procent. In de meer dorpsgerichte gemeente Nunspeet lag de opkomst met 69,45 procent juist het hoogst.