Samen investeren in erfgoed: Staverden breidt uit met nieuwe muurkas

Hoofd bouwkunde bij GLK Marcel de Kroon zegt daarover: “Wij investeren in erfgoed, de ondernemer in zijn onderneming.”

Geldersch Landschap & Kasteelen is een non-profitorganisatie. De organisatie zet zich in voor het behoud van kwetsbare natuur en cultuur. Landgoed Staverden, in het buitengebied van Ermelo, is een rijksmonument en grotendeels eigendom van GLK.

“De uitbreiding konden wij niet alleen betalen, die investering was te hoog. De ondernemer wilde zijn horeca vergroten en heeft daarin geïnvesteerd. Zo komt het landgoed tot leven en dat is goed voor de continuïteit”, weet De Kroon.

De Nieuwe Muurkas is bedoeld voor buiten- en binnenceremonies en exclusieve high teas. De kas staat ongeveer op de plek waar vroeger ook een muurkas heeft gestaan.

“Wanneer wij als Geldersch Landschap & Kasteelen iets gaan bouwen, dan doen wij dit in de sfeer alsof het er altijd kon hebben gestaan. De invulling is geen exacte kopie, maar we kunnen het historisch gezien wel verantwoorden naar de gemeente Ermelo, de Provincie en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Rondom de orangerie was een bedrijfsmatig erf met verschillende kweekkassen en een moestuin. Het lijkt van de achterzijde of je historisch erf rondom de orangerie ziet. Op het oog zie je materiaalbergingen, maar dit zijn aan de binnenkant de technische ruimte en de toiletgroepen.”

Kasteel Staverden is tussen september 2024 en april 2026 uitgebreid gerestaureerd. “Na de restauratie van de buitenzijde heeft het jaren geduurd voor de binnenkant aan de beurt was."

We wilden geen concessies doen aan het plan, terwijl alles na corona en de oorlog in Oekraïne veel duurder is geworden. De restauratie hebben we, afgezien van een subsidie voor verduurzaming, geheel uit eigen middelen betaald.”

Het kasteel komt uit 1905 en is gebouwd als woonhuis voor ’s Jacob, oud-burgemeester van Rotterdam. Het staat op funderingen uit de 16e eeuw. Veel onderdelen zijn gerestaureerd in jugendstil, met onder meer planten en bloemen in tegeltjes.

Ook is het kasteel duurzamer gemaakt. De kap is geïsoleerd en er is achterzetbeglazing geplaatst. Vloerverwarming met een warmtepomp heeft de oude gasgestookte ketel vervangen.

Daarnaast is het rijksmonument toegankelijker geworden. Er is een lift geplaatst voor mensen die minder mobiel zijn.

Het kasteel stond sinds 2017 leeg, maar is nu weer klaar voor verhuur. Ook wordt het af en toe opengesteld voor publiek.

De Kroon: “We zijn in vergevorderde onderhandeling met een kandidaat huurder. Deze huur is als vaste inkomstenbron voor het onderhoud van gebouwen, park en bos heel belangrijk. Een deel van het kasteel is voor breder gebruik zoals externe vergaderingen, een congres of een huwelijks- of rouwplechtigheid. Verder is ook het koetshuis gerestaureerd en nagenoeg verhuur.”

Voorheen werd het kasteel alleen verhuurd als kantoorruimte. Nu wil GLK het een aantal momenten per jaar openstellen voor publiek, bijvoorbeeld tijdens Open Monumentendag.

Ook het park rond het kasteel is aangepakt. Er is een nieuwe parkeerplaats aangelegd aan de rand van de kern. De boomgaard is uitgebreid en de berceau, een loofgang, is verlengd.

Er staat nog meer te gebeuren op het landgoed. Het bezoekerscentrum krijgt een bezoekerserf met parkeerplaats. Daarmee wil GLK de bezoekersstroom beter over het landgoed verdelen.

GLK werkt ook aan de herbestemming van voormalige agrarische bedrijven. Op het landgoed zijn nog drie agrarische bedrijven actief. Eén bedrijf is gestopt. Daardoor zijn drie locaties vrijgekomen. Twee leegstaande gebouwen krijgen een woonbestemming.

De bestaande boerderijen gaan verder met extensievere veeteelt. Dat betekent: dezelfde hoeveelheid vee op een groter stuk land. Zo moet de druk op kwetsbare natuur kleiner worden. De provincie Gelderland wil twee derde van de vrijgekomen grond omvormen tot natuur.

GLK zoekt uiteindelijk naar een mix van pacht- en huurinkomsten. Daarmee wil de organisatie het risico spreiden.

“We verkopen geen bezit, dat is in goede handen. Al het geld dat we verdienen gaat naar onze doelstelling - instandhouding van cultuur en natuur - en zo stellen we onze donateurs en subsidiënten tevreden.”